\n
\n
Wygnanie, Roman Herrmann Dziennikarz Polskiego Radia Katowice Maciej Szczawi\u0144ski w jednej z prywatnych rozm\u00f3w ze studentem Akademii Sztuk Pi\u0119knych Cyprianem Noconiem nawi\u0105za\u0142 do wydarze\u0144 Tragedii G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej. Wspominaj\u0105c o uchwale Sejmiku Samorz\u0105dowego w sprawie upami\u0119tnienia tamtych wydarze\u0144 zasugerowa\u0142 m\u0142odemu adeptowi malarstwa zmierzenie si\u0119 z tym tematem. Obietnica wystawienia obrazu o tej tematyce w galerii przy ul. Ligonia mia\u0142a by\u0107 zach\u0119t\u0105 do podj\u0119cia wyzwania. Temat oraz warunki ewentualnej ekspozycji sugerowa\u0142y tak\u017ce format w jakim plan tw\u00f3rczy mia\u0142by zosta\u0107 zrealizowany.
\nCyprian Noco\u0144 z jednej strony stan\u0105\u0142 wobec z\u0142o\u017cono\u015bci historycznych reali\u00f3w G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w 1945 roku, z drugiej za\u015b wobec kontekst\u00f3w polityczno-spo\u0142ecznych regionu w 2015 roku. St\u0105d wynik\u0142o jego przekonanie, \u017ce obraz nie mo\u017ce by\u0107 plastyczn\u0105 ilustracj\u0105 jednego z wielu tragicznych i udokumentowanych epizod\u00f3w, ani te\u017c komentarzem do aktualnych spor\u00f3w interpretacyjnych. Poszukuj\u0105c uniwersalnego wymiaru, podj\u0105\u0142 motyw przymusowego rozdzielenia os\u00f3b sobie najdro\u017cszych, konieczno\u015bci opuszczenia miejsc emocjonalnie najbli\u017cszych. Dlatego to nie twarz, ale zawieszona w pr\u00f3\u017cni r\u0119ka m\u0119\u017ca i ojca wyra\u017ca jego dramat. Skala tragedii zawarta jest w przera\u017ceniu maluj\u0105cym si\u0119 na twarzy dziecka, kt\u00f3remu tylko ramiona matki mog\u0105 zapewni\u0107 namiastk\u0119 bezpiecze\u0144stwa. Jakkolwiek to wywiezieni i aresztowani m\u0119\u017cczy\u017ani byli obiektem represji, to u Cypriana Noconia celowo na pierwszym planie umieszczone s\u0105 postaci, kt\u00f3re ze swym osamotnieniem pozosta\u0142y w miejscu, gdzie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 tragedia.
\nNa obrazie na pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej, wagon\u00f3w kolejowych czy obozowych ogrodze\u0144. Dramat rozgrywa si\u0119 w mrocznej przestrzeni ogrodu, kt\u00f3ry jednak nie jest ogrodem rajskim. Zamiast drzewa poznania dobra i z\u0142a to barierki wyznaczaj\u0105 stref\u0119 zakazan\u0105, a czarne niebo zapowiada noc dramatu.
\nTak wi\u0119c, jak pierwsi rodzice bo\u017cym wyrokiem zostali wygnani z Edenu, tak w 1945 roku G\u00f3rno\u015bl\u0105zacy ludzkim rozkazem zostali wygnani z tego miejsca na ziemi, kt\u00f3re rajem by\u0107 przesta\u0142o. Wydarzenia, kt\u00f3re jesieni\u0105 2015 zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozgrywa\u0107 w ca\u0142ej Europie nada\u0142y dzie\u0142u m\u0142odego artysty nowego, jeszcze bardziej uniwersalnego, kontekstu. St\u0105d to Wygnanie, a nie Tragedia G\u00f3rno\u015bl\u0105ska jest tytu\u0142em obrazu.<\/p>\n
<\/p>\n
Roman Herrmann<\/p>\n
\n
Eksplozja, Maciej Szczawi\u0144ski Cyprian Noco\u0144, czyli m\u0142odo\u015b\u0107, fascynacja cielesno\u015bci\u0105 i tajemniczo\u015bci\u0105 \u015bwiata plus du\u017ca wra\u017cliwo\u015b\u0107 na kontur , rysunek widomych i kreowanych obiekt\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
To nie cz\u0119sto si\u0119 zdarza, by 23 letni artysta malowa\u0142 czerpi\u0105c natchnienie od mistrz\u00f3w baroku , realizmu (niekiedy wr\u0119cz naturalizmu), gdzie fizyczna szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 emocjonalna za\u015bwiadczaj\u0105 zupe\u0142ne desinteressement dla ponowoczesnej poetyki wyczerpania. S\u0142owem nie interesuje go ani teoretyczne kombinowanie, ani tak modny dzisiaj minimalizm, ani te\u017c dekonstrukcja samego malarstwa.<\/p>\n
Paradoksalnie bardzo jest anachroniczny! I przez to w\u0142a\u015bnie zauwa\u017calny ju\u017c na starcie.<\/p>\n
Wielkoformatowe najcz\u0119\u015bciej prace przedstawiaj\u0105 sytuacje o jawnie symbolicznym wymiarze. To jest ju\u017c na pierwszym planie, na \u201edzie\u0144 dobry\u201d. Oto wchodzimy w przestrze\u0144 mitu. Metafory. Przypowie\u015bci. Obraz opowiada…<\/p>\n
A skoro tak, to wa\u017cny jest j\u0119zyk, kt\u00f3rym si\u0119 to czyni. Abstrakcja na nic si\u0119 nie przyda. Kreowanie w\u0142asnych powtarzalnych sposob\u00f3w? R\u00f3wnie\u017c. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o zatrzymaniu si\u0119 na samej morfologii plamy, barwy czy konturu.<\/p>\n
Tutaj wa\u017cne jest co p\u0142\u00f3tno ewokuje. Do jakich stara si\u0119 nas nak\u0142oni\u0107 refleksji. Dopiero potem zaczyna si\u0119 kwestia \u201ejak\u201d.<\/p>\n
Artysta prezentowany dzisiaj w galerii \u201eNa \u017bywo\u201d czerpie oczywi\u015bcie obficie z odniesie\u0144 biblijnych. Sakralna chrze\u015bcija\u0144ska ikonografia to duchowe i estetyczne zaplecze wielu z tych prac. Jednak to co tw\u00f3rcze i cz\u0119sto oryginalne nazwa\u0142by swoist\u0105 \u201emanipulacja kontekstami\u201d. Oswojone, zbanalizowane nierzadko, a przede wyszystkim powtarzalne przez sw\u00f3j rytualny charakter przekazy m\u0142ody tw\u00f3rca stara si\u0119 nie demontowa\u0107 (dekonstruowa\u0107), ale wprowadzi\u0107 w nowe pole odniesie\u0144. Najcz\u0119\u015bciej wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n
Tak. To jest nasz \u015bwiat. Naszej ulicy, domu, stroju, fryzury, ale te\u017c naszego l\u0119ku, bezradno\u015bci i zasup\u0142ania w relatywizm, czyli g\u0142odu sacrum, b\u0105d\u017a jakiegokolwiek punktu odniesienia. \u015awiat gwa\u0142townych zbli\u017ce\u0144 i niemniej intensywnej samotno\u015bci.<\/p>\n
Cyprian Noco\u0144 to bez w\u0105tpienia m\u0142oda tw\u00f3rcza indywidualno\u015b\u0107 Stopie\u0144 rozwoju tej indywidualno\u015bci wprawia chwilami w zak\u0142opotanie, tyle tu pasji, emocji, ale te\u017c zahaczaj\u0105cych o uproszczenie uog\u00f3lnie\u0144 czy \u201eliteracko\u015bci\u201d. Jeste\u015bmy wi\u0119c \u015bwiadkami swoistej erupcji talentu. I jak przy ka\u017cdym \u201ewybuchu\u201d stajemy nieco og\u0142uszeni, bezradni, \u017ceby po chwili pozbiera\u0107 my\u015bli i przyjrze\u0107 si\u0119, ju\u017c spokojnie: co si\u0119 sta\u0142o? Po co? Jakiego rodzaju b u d o w a n i u to s\u0142u\u017cy ? Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce aktualne prace Noconia rokuj\u0105 dobrze. Pozwala tak my\u015ble\u0107 zar\u00f3wno jego przenikliwa obserwacja obiekt\u00f3w fizycznych jak i rzeczywisto\u015bci psychologicznej. Symbolika scen , mo\u017ce nadto momentami ekspresyjna, te\u017c przynie\u015b\u0107 mo\u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce znakomite rezultaty, kiedy poszerzy si\u0119 np. o nowe, ju\u017c ca\u0142kiem wsp\u00f3\u0142czesne mitologie.<\/p>\n
* * *<\/p>\n
Wszystko przed nim! \u2013 chcia\u0142oby si\u0119 zatem powiedzie\u0107. Ale i dzisiaj ma nam do pokazania (i powiedzenia) niema\u0142o.<\/p>\n
Maciej Szczawi\u0144ski<\/p>\n
\n
C\u00f3\u017c to jest prawda?, Roman Herrmann Wszyscy ewangeli\u015bci w opisie m\u0119ki, \u015bmierci i zmartwychwstania przytaczaj\u0105 dialog Jezusa z Pi\u0142atem. W opisach tych na pytanie: \u201eCzy Ty jeste\u015b kr\u00f3lem \u017byd\u00f3w?\u201d pada odpowied\u017a\u201d \u201eTy tak m\u00f3wisz\u201d.
\nTylko w relacji \u015bw. Jana dialog s\u0119dziego z oskar\u017conym ma ci\u0105g dalszy, a jego tre\u015bci\u0105 jest refleksja nad natur\u0105 kr\u00f3lestwa i kr\u00f3lowania Jezusa. W tej cz\u0119\u015bci rozmowy Jezus wyja\u015bnia Pi\u0142atowi, \u017ce celem jego narodzin(wcielenia) by\u0142o zapocz\u0105tkowanie kr\u00f3lestwa opartego na prawdzie.
\nU\u017cycie poj\u0119cia \u201eprawda\u201d w takim kontek\u015bcie zdawa\u0142o si\u0119 zaintrygowa\u0107 Pi\u0142ata na tyle, \u017ce zdecydowa\u0142 si\u0119 podtrzyma\u0107 dialog i zada\u0107 pytanie: \u201eC\u00f3\u017c to jest prawda?\u201d.
\nMo\u017cna t\u0119 scen\u0119 zinterpretowa\u0107 jako symboliczn\u0105 konfrontacj\u0119 poj\u0119\u0107 nowej religii z terminologi\u0105 staro\u017cytnych filozof\u00f3w greckich i rzymskich. W takim uj\u0119ciu milczenie Jezusa jest swoist\u0105 form\u0105 odpowiedzi gdy\u017c to On jest prawd\u0105, ale Pi\u0142at my\u015bl\u0105cy kategoriami rzymskiego prokuratora nie m\u00f3g\u0142 \u201eTej prawdy\u201d (roz)pozna\u0107. Jezus nie kontynuuje dialogu bo cokolwiek by jeszcze powiedzia\u0142 to nic nie jest w stanie zmieni\u0107 tego stanu rzeczy.
\nSensu dialogu z ewangelii \u015bw. Jana mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 tak\u017ce w s\u0142owach, kt\u00f3rych ewangelista u\u017cy\u0142 tu\u017c po wspomnianym pytaniu:\u201d I gdy to powiedzia\u0142 znowu wyszed\u0142 do \u017byd\u00f3w\u201d. Pi\u0142at w rzeczywisto\u015bci wcale nie by\u0142 zainteresowany odpowiedzi\u0105 na zadane pytanie. By\u0142o wi\u0119c ono tylko pytaniem retorycznym. W tym kontek\u015bcie warto rozwa\u017cy\u0107: Czy chc\u0119 pozna\u0107 prawd\u0119?, Czy chc\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119 co to jest prawda? Dlaczego Pi\u0142at mo\u017ce nosi\u0107 str\u00f3j ka\u017cdej epoki?<\/p>\n
<\/p>\n
Roman Herrmann<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wygnanie, Roman Herrmann Dziennikarz Polskiego Radia Katowice Maciej Szczawi\u0144ski w jednej z prywatnych rozm\u00f3w ze studentem Akademii Sztuk Pi\u0119knych Cyprianem Noconiem nawi\u0105za\u0142 do wydarze\u0144 Tragedii G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej. Wspominaj\u0105c o uchwale Sejmiku Samorz\u0105dowego w sprawie upami\u0119tnienia tamtych wydarze\u0144 zasugerowa\u0142 m\u0142odemu adeptowi malarstwa zmierzenie si\u0119 z tym tematem. Obietnica wystawienia obrazu o tej tematyce w galerii przy ul. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-18","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":159,"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18\/revisions\/159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cyprian-nocon.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}